Luksor Tapınak Kompleksi: Çağların Üst Üste Yazılışı

Tapınağın içinde bir Roma odası, Mısır kabartmalarının üzerine uygulanmış imparatorluk dönemi duvar resimleriyle günümüze ulaştı.

Bu sfenkslerin aslan gövdeli ama insan başlı olması, onları Karnak'ın koç başlı sfenksleriyle bilinçli biçimde ayırt eder ve Luksor Tapınağı'na özgü bir kimlik yaratır.

Caddenin iki yanına dizilmiş sfenks sıraları, tapınak alaylarını görsel ve fiziksel olarak yönlendiren bir törensel geçit oluşturur.

II. Ramses, tapınağın kuzey girişine devasa bir pilon, koloslar ve bir çift dikilitaş ekleyerek kendi iktidarının kalıcı bir ilanını yarattı.

Orijinal dikilitaş çiftinden biri hâlâ Lüksör'de ayakta dururken, diğeri 1836'dan bu yana Paris'teki Place de la Concorde'da yükselmektedir.

II. Ramses bu avluyu, III. Amenhotep'in daha eski tapınak çekirdeğinin önüne, sonradan eklenen bir kuzeyli uzantı olarak inşa etti; avlunun asıl işlevi kutsal mekânlara açık bir geçiş sunmaktı.

Avluyu çift sıra papirüs tomurcuklu sütunlar çevreler ve kuzeybatı köşesinde daha eski bir üçlü sunak yer alır; bu iki unsur birbirinden farklı mimari katmanları temsil eder.

Ebu'l-Haccac Camii avlunun kuzeydoğu çeyreğini işgal eder ve tarihin birikimini gösteren çarpıcı bir görsel kanıt sunar: caminin zemini, kazılmış avlu tabanından belirgin biçimde daha yüksektedir.

Ebu'l-Haccac Camii, kazılmış Firavun avlusunun üzerinde yükselen geç bir seviyede konumlanır; bu iki katman aynı anda, yan yana var olmaya devam etmektedir.

Ebu'l-Haccac Camii'nin ortaçağdan kalma temelleri ve 19. yüzyılda büyük ölçüde yenilenmiş bölümleri vardır; iki farklı minare bu ayrı inşa evrelerini gözle görülür biçimde yansıtır.

III. Amenhotep kolonadı inşa etti, ancak duvarlardaki Opet sahnelerini tamamlayanlar çok sonra gelen Tutankhamun ve Horemheb oldu.

İki paralel sütun sırası bir ayin yürüyüşü koridoru oluşturur ve duvarlar bu yürüyüşün kendisini — Opet alayını — tasvir eder.

III. Amenhotep Avlusu, kolonaddan iç tapınak odalarına geçişte yer alan açık bir avludur ve ziyaretçinin mekânsal deneyimi burada köklü biçimde değişir.

Bu avlu, II. Ramses'in kuzey genişlemesinden önce gelen 18. Hanedan tapınak çekirdeğinin bir parçasıdır ve II. Ramses'in avlusuyla karıştırılmamalıdır.

Avlunun çevresini tanımlayan sütunlar, açık mekânı yapılandırır ve ziyaretçinin gözünü iç tapınağa yönlendirir.

Roma döneminde kireç sıvası, daha eski Mısır kabartmalarının üzerine sürülerek tapınak odası yeni bir dini işleve dönüştürüldü.

Roma'nın geç üçüncü yüzyıl imparatoru Diocletianus ve üç ortak hükümdarı bu odanın duvarlarında resmedildi; oda imparatorluk kültü işlevi gördü.

Roma'ya dönüştürülen oda, tapınağın bütün iç kutsal alanıyla aynı şey değildir; bu mekânın ilerisinde ayrı ve daha eski Mısır kutsal odaları bulunmaktadır.